Antwerpen registreert illegaliteit, maar Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) beslist alles.
Uit antwoorden van de Antwerps waarnemend burgemeester Els Van Doesburg (N-VA) op schriftelijke vragen van Vlaams Belang-gemeenteraadslid Anke Van dermeersch blijkt dat de stad Antwerpen jaarlijks meer dan 2.000 personen in illegaal verblijf vaststelt, maar zelf geen enkele greep heeft op wat er daarna met deze dossiers gebeurt. De stad registreert; meldt door; en wast vervolgens haar handen in onschuld.
Volgens de cijfers van de lokale politie werden in 2023: 2.404, in 2024: 2.273 en in 2025: (tot eind november) 2.052 inbreuken vastgesteld op de wetgeving inzake het verblijf van vreemdelingen. Bij elke vaststelling wordt proces-verbaal opgesteld, waarna de dossiers automatisch worden doorgestuurd naar de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ). Daarmee eindigt de rol van de stad grotendeels.
“Antwerpen fungeert als meldpunt, niet als handhaver”, stelt Anke Van dermeersch. “De stad weet perfect hoeveel illegalen hier worden aangetroffen, maar heeft geen enkel zicht op de opvolging, de terugkeer of het effectieve vertrek. Dat is geen beleid, dat is administratief doorschuiven.”
De burgemeester bevestigt dat alle verdere beslissingen – gaande van instructies tot eventuele maatregelen – volledig bij DVZ liggen. Ook statistische opvolging van illegaliteit behoort niet tot de bevoegdheid van de stad. Lokale politieacties gebeuren enkel binnen de reguliere werking en op instructie van federale diensten.
Tegelijk erkent het stadsbestuur dat mensen in onwettig verblijf toegang krijgen tot stedelijke sociale dienstverlening, onder meer via Sociaal Centrum Plein, in het kader van dringende medische hulp. Deze gegevens mogen wettelijk niet worden gebruikt voor andere doeleinden dan terugbetaling door de federale overheid. Hierdoor ontstaat volgens Vlaams Belang Antwerpen een parallel circuit van vaststelling zonder gevolg.
Daarnaast zet de stad vooral in op vrijwillige terugkeer, in samenwerking met organisaties zoals Fedasil, IOM en Caritas. Dit gebeurt op vrijwillige basis en zonder enige garantie op resultaat. Personen in illegaal verblijf kunnen zelfs, indien ‘gegronde redenen’ worden ingeroepen, perspectief krijgen op een wettig verblijf.
“Wie illegaal in Antwerpen verblijft, loopt weinig tot geen risico”, besluit Van dermeersch. “De pakkans is er, maar de consequenties ontbreken. Vlaams Belang Antwerpen wil een duidelijk signaal: wie hier geen wettig verblijf heeft, hoort hier niet te blijven.”
Vlaams Belang Antwerpen pleit voor meer lokale regie, transparantie over opvolging en een daadkrachtig terugkeerbeleid in plaats van een systeem dat illegaliteit vaststelt, maar vervolgens structureel gedoogt.
BIJLAGE: beantwoorde schriftelijke vraag 475, Meldingen en opvolging van vaststellingen van illegaal verblijf, van gemeenteraadslid Anke Van dermeersch
